Bu sözler, Bartın’ın yaşayan hafızası tarihçi araştırmacı Çetin Asma’ya ait. Bartın 27’inci Kitap Fuarı kapsamında düzenlenen “Bartın’da yazmak ve kadın olmak” söyleşisinde konuşan Çetin Asma, geçmişten günümüze Bartın’da görev yapan ve öncü olan ilk kadın karakterleri saydı.
Kimler yok ki; fizik profesöründen ses sanatçılarına, bürokraside yer alan kadınlardan fotoğrafçılığa, eczacılıktan tıbba Bartınlı kadınlar hayatın her alanında en önde ve etkiliydi. Çetin Asma, başlıktaki cümleyi işte bu yüzden kurdu, bir de ‘ilk’ler listesi açıkladı…
BARTINSTAR/KÜLTÜR SANAT
İlk kadın fizik profesörü: Fatma Şenel Boydağ.
İlk kadın veteriner: Abide Tevfik Koray.
İlk kadın fotoğrafçımız: Halime Oktay.
İlk kadın belediye meclis üyesi: Şevkat Gökbayrak.
Listeye devam edeceğiz. Ama önce haberimize bir giriş yapalım. Bartın Belediyesi Kültür Merkezi konferans salonundaki söyleşinin 4 konuğu vardı. Eğitimci Mehmet Demircioğlu’nun moderatörlüğünde yapılan söyleşinin konukları, gazeteci Arif Üçler, yazar Zeynep Horuzoğlu, maden mühendisi/yazar Oral Yılmaz, eğitimci yazar Keramettin Çetin ve tarihçi araştırmacı Çetin Asma oldu.
İlk kadın yardımseverler dernek başkanı: Nermin Demirok.
İlk kadın gazete imtiyaz sahibi: Melahat Altınay.
İlk kadın belediye başkan yardımcısı: Hatice İlknur Erkan
İlk kadın baro başkanı avukat: Esin Eren
Katılımcılar Bartın’da yazmak ve kadın olmak konusu üzerinde fikirlerini beyan etti. Meslek yaşamı boyunca söyleşileri takip eden tarafta yer aldığını ifade ederken, konuşma olmanın zorluğuna değinen Üçler, “İlk kez milli oluyorum” dedi. Muhabirlik ve Türkiye’de gazetecilik üzerine kişisel deneyimlerini anlatan Arif Üçler, yaptığı bazı haberlerini anlattı, Bartın’da gazetecilik yapmanın zor olduğunu vurguladı, mahalle baskısına işaret etti. Bartın’ın kadın yazarlarından Zeynep Horuzoğlu ise Bartın’ın herkes için ilham verici bir şehir olduğunu ifade ederken, yazarlık deneyimlerini paylaştı.
İlk vakıf kuran kadın girişimci: Fatma İnci Bankoğlu.
İlk kadın diş hekimi: Nihal Gören.
İlk kadın eczacı Türkan Burgucu olsa da ilk eczane açan kadın: Sevil Kadırga.
İlk kadın uzun yol şoförü: Şermin Duran
Konu Bartın olunca herkesin kuracak cümlesi kuşkusuz çoktu. Uzman tarih öğretmeni Keramettin Çetin, şiirsel anlatımıyla Bartın’ın kültür sanat birikimleri üzerine konuştu. Gurbetçi maden mühendisi Oral Yılmaz, Almanya’daki yaşam deneyimlerini, Alman eğitim sistemi ve Türkiye’deki farklılıkları gözler önüne sererken konu ve salon hakimiyeti yüksekti. Yazdığı üç kitapta neler anlattığını fikir ve telif hakları konusundaki Almanya deneyimleri hakkında başından geçen ilginç anıları paylaştı.
İlk kadın roman yazarı: Ayten Ayan.
Kültür ve Turizm Müdürlüğü ilk kadın Türk Sanat Müziği koro şefi: Sezen Fındık Öztaş.
İlk kadın nikah memuru: Sevilay Varılcı.
İl olduktan sonra ilk kadın kütüphane müdürü: Tülay Lüleci İleri.
İlk kadın belediye başkanı: Meliha Okutay.
İlk kadın park ve bahçeler müdürü: Meltem Cemaloğlu.
En çarpıcı bilgiler paylaşan isim ise Bartın’ın yürüyen hafızası, araştırmacı yazar Çetin Asma oldu. “Bartın’da kadın” denilince akla ilk tarihi Kadınlar Pazarı (Galla Pazarı) gelmesine itiraz eden Çetin Asman, Bartın kadınının eğitimden fen bilimlerine, kültür sanattan iş dünyasına hemen her alanda geçmişten günümüze hep aktif katılım gösterdiğini söyledi. Cumhuriyet döneminde pek çok alanda ilklerin temsilcisi olan kadınlar listesi de bu cümlelerden sonra geldi. Çetin Asma, bu listenin çok daha geliştirilebileceğini ifade ederken ilkler listesinde işte haberde geçen bu isimleri saydı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Devlet Klasik Türk Müziği ses sanatçısı: Neşe Dursun Saraç.
İlk kadın avukat-noter: Ayten Samancıoğlu Gökakın.
İlk kadın kültür ve turizm il müdürü: Handan Karakoç.
Dünya Şampiyonu ilk kadın boksörümüz: Şennur Demir.
Çetin Asma, Bartın kadınlarının sosyal hayattaki önemli rolüne atıf yaparken ulusal Kurtuluş Savaşı’nda Amasralı kadınların sandıklardaki çeyizlerini cepheye gönderdikleri anlattı. Isparta’daki uçak kazasında hayatını kaybeden Fizik Profesörü Fatma Şenel Boydağ’a ayrı bir parantez açtı. Türkiye’nin en önemli fizikçilerinden olduğunu vurguladı. Geçmişten günümüze kadınların Bartın’da tüccar, doktor, ebe, öğretmen, avukat, kuaför, mimar, eczacılık gibi hayatın tüm alanlarında önemli hizmetlerde bulunduklarını kaydeden Çetin Asma, söyleşiye katılanlardan büyük alkış aldı.
Çetin Asma’nın listesine giren isimler arasında uzak ve yakın tarihe ilişkin tanıdık isimler de yer aldı:
İlk kadın ilkokul müdürü: Fatma Eren.
İlk kadın özel dershane sahibi: Emel Işık.
İlk çocuk yuvası yaptıran kadın: Birgül Fırıncıoğlu Birsöz.
İlk kadın siyasi parti il başkanı: Ayşe Sevtap Uzun.
İlk kadın milletvekili: Aysu Bankoğlu.
Bartın’ın ilk kadın valisi: Dr. Nurtaç Arslan.
İlk kadın hakim: Lamia Darçın.
İlk kadın savcı: Melek Tosunoğlu.
İlk kadın muhtarlar: Aysel Özveren (Köyortası),
Çetin Asma’nın notlarında kuşkusuz bu listeye girecek daha çok isim var. Ancak söyleşide bu isimleri andığı için haberimize konu ettik.
Xxx
ÇETİN ASMA’NIN ANLATIMIYLA BARTIN’DA DİĞER ‘İLK’LER
İlk kaymakam: Mir’i Miranda Mehmet Nuri Paşa.
İlk belediye başkanı: Hacı İbrahim Efendi.
Bartın’a ilk gelen devlet büyüğü: Mareşal Fevzi Çakmak (1931 Temmuz)
Bartın’da ilk otomobil (1925): Mehmet Hocazade tarafından getirildi.
Bartın’a yapılan ilk köprü: Kemerköprü (1787)
İlk vali: Ergun Doğanay
